Birleşik Krallık yeni göç sistemine geçiyor!

Birleşik Krallık, küresel yetenek ile sponsorluğun öne çıktığı yeni göç sistemine geçiyor! Hükümet, ülkeyi “dünyanın en parlak ve en iyilerine açacak” puan tabanlı yeni göç sistemini duyurdu. 2021’de yürürlüğe girecek yeni sistemle bilim ve teknoloji alanında yetişmiş iş gücünün ülkeye kazandırılması hedefleniyor.

Birleşik Krallık Hükümeti, Brexit sonrası ülkeyi “dünyanın en parlak ve en iyilerine açacak” puan tabanlı yeni göç sistemini duyurdu. Avrupa Birliği (AB) ile serbest dolaşım sona erdiğinde 1 Ocak 2021’den itibaren geçerli olacak yeni sistemle, bilim ve teknoloji alanında yetişmiş iş gücünün ülkeye kazandırılması hedefleniyor. Bunu gerçekleştirmek üzere puan tabanlı bir sisteme geçilerek, belli bir seviyede maaş ile iş teklifi, doktora, dil bilgisi standart hale getiriliyor.

İçişleri Bakanı Priti Patel yaptığı açıklamada, yeni sistemin 1 Ocak 2021’de yürürlüğe gireceğini söyledi. Bunun tüm ülke için tarihi bir karar olduğunu söyleyen Patel, “Serbest dolaşıma son veriyoruz, sınırlarımızı kontrol altına alıyoruz.” dedi. Patel, İngiliz halkının taleplerini dikkate aldıklarının altını çizerek, “Ekonomiyi ve topluluklarımızı güçlendirerek dünyanın dört bir yanından en parlak ve en iyilerini kendimize çekeceğiz ve bu ülkenin tam potansiyelini açığa çıkaracağız” diye konuştu. Patel şirketlerden, Avrupa’dan gelen “ucuz işgücünün” payını azaltarak, kendi çalışanlarına ve otomasyon teknolojilerine yatırım yapmalarını istedi.

Yeni sistem, AB ve AB üyesi olmayan vatandaşlara eşit davranacak ve İngiltere ekonomisine katkıda bulunabilecek insanları cezbetmeyi hedefleyecek. İrlanda vatandaşları, şimdi olduğu gibi İngiltere’ye gelip yaşayabilecekler. AB ve AB dışı ülkelerin vatandaşları, 1 Ocak 2021’den sonra aynı göç düzenlemelerine tabi olacaklar. Yeni göç sistemi, 31 Ocak’ta AB’den ayrılan İngiltere’de, Boris Johnson hükümetinin en önemli seçim vaatleri arasında yer alıyordu.

Yatırımcı, iş geliştirme ve yetenek vizeleri ön plana çıkıyor
Yeni göç sisteminde öne çıkan iki ayrı vize kategorisi bulunuyor. Genel olarak Aşama 1 ve Aşama 2 olarak kategorize edilen Birleşik Krallık vize sistemi içinde yapılan yeni düzenlemelerle; Aşama 1 kapsamındaki “Olağanüstü Yetenek” vizesi güncellenerek 20 Şubat 2020’de itibaren “Küresel Yetenek” vizesi haline getirildi. Aşama 2 kapsamındaki genel vize olan Nitelikli Çalışan vizesinde ‘sponsorluk’ yani İngiltere’de lisanslı bir işverenden yeteneğiyle ilgili bir iş teklifi almak gerekiyor.

Güncellenen yeni göç sisteminde yatırımcı, iş geliştirme ve yetenek vizeleri ön plana çıkıyor. Bu kapsamda Aşama 1 Yatırımcı ile Girişimci vizesi ile adı Küresel Yetenek olarak değiştirilen Olağanüstü Yetenek vizesi ve ayrıca Start-up vize ile Yenilikçi vize kategorileri bulunuyor. Aşama 2 kapsamında ise Nitelikli Çalışan ve Şirket İçi Transfer kategorileri yer alıyor. Bu kategorilerle bilim ve teknoloji alanında yetişmiş iş gücünün ülkeye kazandırılması hedefleniyor.

Küresel Yetenek vizesi
AB, AEA ve İsviçre vatandaşlarına da açılacak olan Küresel Yetenek programı, yüksek vasıflı bilim adamlarının ve araştırmacıların bir iş teklifi olmaksızın İngiltere’ye gelmelerine izin verecek. Küresel Yetenek vizesi, İngiltere’de çalışmak isteyen bilim, mühendislik, tıp, beşeri bilimler, dijital teknoloji, sanat ve kültür alanlarında yetenekli ve gelecek vaat eden kişileri kapsıyor. Global Talent vize kategorisi 20 Şubat 2020’den itibaren, eski 1. Aşama (Olağanüstü Yetenek) kategorisinin yerini aldı.

Küresel Yetenek göç kategorisi, bilim, mühendislik, tıp, beşeri bilimler, dijital teknoloji, sanat ve kültür (film ve televizyon, moda tasarımı ve mimarlık dahil) sektörlerindeki yetenekli ve gelecek vaat eden adaylara açık. ‘Yetenek’ başvuru sahiplerinden kendi alanlarında tanınmış bir lider olarak olağanüstü yetenek göstermeleri veya yükselen bir yetenek olmayı ‘vaat etmeleri’ gerekiyor. Bunların dışında İngiltere’de Araştırma ve Yenilik alanında desteklenen bir fona kabul edilmek de bu vize kapsamındaki alternatiflerden biri. Ancak başvuruların, ‘onaylama kuruluşu’ adı verilen, nitelik alanıyla ilgili bir kuruluş tarafından onaylanması gerekiyor.

Bu kuruluşlar alanlara göre;
– Bilim ve tıp için The Royal Society,
– Mühendislik için The Royal Academy of Engineering,
– Beşeri bilimler için The British Academy,
– Dijital teknoloji için Tech Nation,
– Sanat ve kültür için Arts Council England,
– Araştırma başvurusu sahipleri için UK Research and Innovation (UKRI) olarak sıralanıyor.

Sanat ve kültür kapsamında nitelik alanı moda, mimari veya film ve televizyon ise Arts Council England başvuruları uzmanlık alanlarına göre incelemek üzere; moda için British Fashion Council, mimarlık için Royal Institute of British Architects (RIBA) ve film ve televizyon için Producers Alliance for Cinema and Television (PACT)’a iletiyor.

Olağanüstü yetenek kategorisinde bulunan yıllık başvuru sayısı sınırlaması, Küresel Yetenek kategorisinde kaldırıldı. Bu vizelerin sonunda 5 yılda İngiltere’de yerleşime başvuru hakkı bulunuyor.

Yetenekli çalışanlar
Puanlara dayalı sistem, onaylı bir işveren sponsorundan iş teklifi alan vasıflı işçiler için bir rota içerecek. Ocak 2021’den itibaren, sunulan işin gerekli beceri düzeyinin A seviyesine eşdeğer olması gerekecek. Başvuru sahibinin İngilizce seviyesi, mesleği ve eğitim durumu gibi unsurlar dikkate alınarak yeterli puana erişenlerin ülkeye gelmesine izin verilecek. Nitelikli çalışan olarak başvuru sahiplerinin iş teklifi almaları ve teklifi yapan şirket veya kurumun senelik asgari 25 bin 600 sterlin maaş ödemesi gerekecek. Bundan daha az kazanacak olanları için ise (£ 20.480’dan daha az olmamak üzere) az bulunan bir meslekte iş teklifi almak veya işle ilgili bir doktora aranacak.

Özellikle düşük vasıflı işçiler için bir göç yolu olmayacak. Halen İngiltere’de bulunan AB ülkelerinden gelen iş gücünün yüzde 70’inin vasıflı işçi olma gereksinimlerini karşılayamayacağı değerlendiriliyor. Hükümet ise Brexit sonrası statüleri değişmeden İngiltere’de kalmak için başvuran 3,2 milyon AB vatandaşının kalifiye olmayan eleman ihtiyacını karşılayacağını düşünüyor. Hükümet’in bu yönde bazı adımlar atacağı da belirtiyor.

Britanya’nin göçmenden beklentisi değişiyor
Birleşik Krallık yeni göç yasasını açıkladı. Birleşik Krallık’ı Brexit sürecine getiren nüfus yapısındaki değişim, bu yıl içinde hazırlıkları tamamlanacak olan yeni göç yasasına da zemin hazırladı. Ülkenin çağdaş göç hareketleri, nüfus yapısında 21.yy’da yaşanan değişimi gözler önüne seriyor.

2000’li yıllarda nüfus yapısındaki değişim Birleşik Kralllık’in 1948 sonrası modern göç tarihinden farklılıklar gösteriyor. Ülkenin demografik yapısındaki göçmen nüfusun payı, 1948’de kabul edilen İngiliz Vatandaşlık Yasası’ndan bugüne kadar geçen 70 yılı aşkın sürenin son 20 yılında, artık oldukça farklı bir profil çiziyor. Brexit’in temelini hazırlayan bu değişim, Brexit sonrası dönem için Birleşik Krallığı bilim ve teknoloji alanlarında parlak göçmenleri kabul etme öncelikli bir yasa hazırlığına getirdi.

Çağdaş dönemde İngiltere’ye göç

“Windrush Empire” gemisinin 492 yolcusuyla Jamaika’dan İngiltere’ye geldigi 22 Haziran 1948 tarihi, sembolik olarak İngiltere göç tarihinin çağdaş evresinin başlangıcı olarak kabul ediliyor (akt Chris Mohen; 2.12.2019 Perspektif). İngiliz Milletler Topluluğu’ndan gelen yeni nesil göçmenlere “Windrush nesli” olarak adını veren bu gemiyle gelen yolcular, İngiltere’ye ülkeye giriş ve oturum gibi tüm haklara sahip İngiliz unsurlar olarak gelmişlerdi. Aynı yıl kabul edilen 1948 tarihli İngiliz Vatandaşlık Yasası, bu eşit vatandaşlık haklarından potansiyel olarak tüm Yeni İngiliz Milletler Topluluğu vatandaşlarının (Commonwealth citizens), yani o zamanki toplam dünya nüfusunun üçte birinin, gelecek 15 yıl boyunca etkin bir şekilde yararlanabilmesini de güvence altına alıyordu.

İlk birkaç yılda göç düşük bir seviye izledi fakat 1961’e gelindiginde serbest dolaşım hakkıyla Milletler Topluluğu’ndan gelenlerin sayısı 135 bini aşmıştı. Hükûmet, İngiltere’ye olan göçü yavaslatmak istedi ve ilk defa 1962 tarihli İngiliz Milletler Topluluğu Göç Yasası’yla, Commonwealth vatandaşlarının ülkeye giriş ve oturum hakları iş belgelerine bağımlı hâle getirildi. 1971 tarihli Göç Yasası’ndan sonra ise bu haklar geçici çalışma izinleriyle sınırlı kaldı.

Göçmen nüfusun dağılımı
1900’lerin ikinci yarısındaki süreç, ülkeye gelmeye devam edecek olan göçmenlerin demografik özelliklerini de belirledi. 1971 tarihli nüfus sayımı, İngiltere’de yaşayan fakat İngiltere doğumlu olmayan 3 milyon kadar kişi olduğunu kaydetti. Bu sayı, o tarihteki toplam nüfusun %6’sının altındaydı. Bu kişilerin doğmuş olduğu ülkeler ve sayıları sırasıyla; İrlanda Cumhuriyeti 693 bin, Hindistan 313 bin, Pakistan 137 bin (o zamanki “Doğu Pakistan”, günümüzündeki Bangladeş dahil) ve ABD 110 bin kişiydi. Aynı sayımda Avrupa ülkelerinde doğanların sayısı 810 binin altında kalırken, Karayip kökenli olanların sayısı 237 bin, Afrika doğumluların sayısı 210 bin ve “Eski Milletler Topluluğu” olan Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda doğumluların sayısı 136 bin civarında idi.

On yıl sonra 1981’de ise İngiltere doğumlu olmayan nüfusun toplam sayısı 3,4 milyon oldu. Yalnızca İrlanda doğumlu olanların sayıları diğer ülkelerde doğmuş olanların sayısına nazaran bir düşüş göstermişti. Bu nüfus yapısı, 21. yüzyılın başında, Britanya İmparatorluğu’nun nihai dağılışı sonrasında bile açıkça göze çarpıyordu.

Yapısal değişimin etkenleri
Bugüne geldiğimizde ise göçmen nüfusun yapısı, Windrush neslinin manzarasından oldukça farklılık gösteriyor. Günümüzde Birleşik Krallık’taki toplam nüfusun %14’ünü (9,3 milyon) yabancı ülkede doğmuş insanlar, %6’sını (6,1 milyon) ise yabancı ülke vatandaşları oluşturuyor. 2018 yılının sonu itibarıyla başka ülkelerin vatandaşlığına sahip olan kişilerin ülkeleri sırasıyla Polonya, Romanya, Hindistan, İrlanda ve İtalya. Göç ve göçmen yapısının yeniden değiştiğini gösteren en güçlü işaret, göçmenlerin doğdukları ülkelerin çeşitlilik göstermesidir.

Nüfus yapısında son 20 yıldaki gelişim incelendiğinde 2000 yılından itibaren üç ana dönüm noktası görülüyor. 2000-2001 yıllarında, ülkenin yabancı uyruklu sakinlerinin oluşturduğu manzara, 30 yıl öncesinin manzarasına hâlâ çok benziyordu. 1981’de başlayan İrlanda doğumlu nüfustaki gerileme yavaş yavaş devam etti. Bu gerileyiş 2003-2004’e kadar sürdü ve İrlanda ilk kez ikinci sıraya gerileyerek yerini Hindistan’a bıraktı. 2007-2008’de Polonya, diğer yabancı ülke doğumlu millet grupları içinde Bangladeş, Almanya, Pakistan ve İrlanda’yı yalnızca üç yıl gibi bir sürede geçerek ikinci sıraya yükselmişti. 2014-2015 döneminde, AB üyesi bir devlet olan Polonya doğumlu göçmenler, İngiltere’de sayıları gittikçe artan Hindistanlılara rağmen, Hindistan doğumlu göçmenleri geçti ve İngiltere dışında doğan en büyük göçmen grubu oluşturdu.

Bu yapısal değişimin temel itici gücü elbette AB’nin 2004 sonrası doğuya genişlemesi ve 2008-2009 Avrupa borç krizinin ardından AB içi hareketliliğin artması oldu. Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinden Polonya 2004’te, AB’ye katıldı ve İngiliz işgücü piyasasında tam haklara sahip oldu. Romanya, Bulgaristan ile birlikte 2007’de resmî üye oldu ve İngiliz iş piyasası 2014’te bu ülkelere açık hâle geldi.

Toplamda AB doğumlu olmayanlar, AB doğumluların sayısından hâlâ önemli ölçüde fazlalar. Ancak, 2012-2013 yıllarından itibaren Birleşik Krallık’ın bin yıllık göç karmaşası gözle görülür ve dramatik bir biçimde Avrupa göçüne dönüşmüş durumda. Son veriler, yeni ortaya çıkan göçmen nüfus yapısının ileriye yönelik bir değişimin eşiğinde olabileceğinin sinyalini veriyor.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.