Covid-19 etkisinde 30 yıl geriye giden DÜNYA TURİZMİNİN UMUDU AŞILAMA

Ülkelerin çeşitli önlemlerle Covid-19’un yayılımını önleme çabası, birçok ülkenin sınırlarını ziyaretçilere kapatması, seyahat yasakları dünya turizmini vurdu. Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü’nün raporuna göre, küresel ekonomi turizmde 4 trilyon doların üzerinde kayba uğrarken, dünya turizminde %74 küçülme yaşandı. Turizm gelirlerinde en fazla kayıp yaşayan ülkeler listesindeyse Türkiye ilk sırada… İngiltere’nin halen kırmızı listede tuttuğu Türkiye, aşılamaya hız verirken yerli tatilcileri yanı sıra Rus ve Alman turistleri ağırlıyor

Tüm dünyayı derinden sarsan koronavirüs salgınının en çok etkilediği sektörlerden biri de turizm oldu. Ana kuralı kişiler arası temasın azalması olan Covid-19 döneminde, öncelikle ağırlama ve ulaşım sektörleri ve bunlarla birlikte turizm durma noktasına geldi. Ülkelerin aldığı çeşitli önlemler kapsamında mobilitenin azaltılması, birçok ülkenin sınırlarını ziyaretçilere kapatması, seyahat yasakları ile vaka sayılarını kontrol altına alma çabası dünya genelinde turizm sektöründe küçülmeye neden oldu.

Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü (UNWTO)’nün verilerine göre, küresel ekonomi Covid-19’un turizm üzerindeki etkisi nedeniyle 4 trilyon doların üzerinde kayba uğradı. 2020 sonu itibarıyla dünya turizminde %74 küçülme yaşandı, bu da 30 yıl öncesinin turizm hacmine geri döndüğümüz anlamına geliyor. 2021’in ilk aylarında yeni varyantların tespit edilmesi ile dünya genelinde destinasyonların %32’si sınırlarını tamamen kapatırken %34’ü kısmi kapatmalarla yetindi. 2021’in ilk çeyreğinde 2019’un aynı dönemine oranla turizm sektöründe %85 küçülme yaşandı.

Ancak, üretilen aşıların uygulanmaya başlaması ve aşılanma hızındaki artış turizm sektörü için 2021 yaz aylarının umut vaadetmesi demekti. Hatta, pandemi sonrası dönem için öngörülerde turizmde aşırı talep beklentisi ön plana çıkarken, üretilen yeni kavramlar arasına “turizmde aşırılık” ya da “tatil oburluğu” da girdi. Aylarca evlerinde veya ülkelerinde kapalı kalan insanların yaz aylarıyla birlikte tatil bölgelerine akın etmesi bekleniyor. Fakat devam eden seyahat kısıtlamaları ve aşılamanın tüm ülkelerde gereken seviyeye gelmesinin zaman alacak olması nedeniyle bu henüz mümkün görünmüyor. BM Dünya Turizm Örgütü’nün de raporuyla ortaya koyduğu kayıp kısa sürede kapanacak gibi bir açık değil. Turizm sektörünün toparlanması, büyük ölçüde küresel olarak COVID-19 aşılamanın yaygınlaşmasına bağlı olacak.

Türkiye “Kırmızı” listeden çıkamadı

İngiltere “trafik ışığı sistemi” adını verdiği seyahat listesinde güncelleme yaptı. Aşılama çalışmalarına son bir ayda hız verildiyse de bahar aylarında günlük 60 binlere ulaşan vaka sayıları bugün ancak 5000’ler civarına indi ve Türkiye’yi kırmızı listeden çıkarmaya yetmedi. Asya ve Afrika ülkelerinden yapılan uçuşlarda çokça kullanılan bir aktarma merkezi konumundaki İstanbul Havalimanı da Türkiye’nin kırmızı listede kalmasında etkili olmuştu. Kırmızı listedeki ülkelerden gelenlerin 10 gün boyunca, masraflarını kendileri karşılayarak bir otelde karantinada kalmaları gerekiyor.

İngiltere “kırmızı listeyi” güncelledi… İngiltere Ulaştırma Bakanı Grant Shapps, Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, yeni tip coronavirüs (covid-19) salgınıyla mücadele kapsamında oluşturdukları ve “trafik ışığı sistemi” adını verdikleri seyahat listesinde güncelleme yapıldığını belirtti. Son yapılan güncellemede Bulgaristan ve Hong Kong “yeşil” listeye eklendi. Bu ülkelerden 19 Temmuz’dan itibaren İngiltere’ye gelecek yolculara zorunlu karantina uygulanmayacak. Hırvatistan ve Tayvan da yeşil listeye geçebilecek ülkeler olarak gözlem listesine alındı. Türkiye ise kırmızı listede kaldı. Bahar ayları boyunca Covid vaka sayılarındaki yüksekliğin yanı sıra, kırmızı listede kalmanın asıl sebebin İstanbul Havalimanı olduğu anlaşılıyordu. 2019 yılbaşında faaliyete geçen İstanbul Havalimanı, Asya ve Afrika ülkelerinden yapılan uçuşlarda çokça kullanılan bir aktarma merkezi konumunda. Ülke genelinde aşılamayı neredeyse tamamlayan Birleşik Krallık, aşılamanın etkinliğini sürdürmek üzere Asya ülkelerinden gelişleri, dolayısıyla Hindistan varyantını kontrol altında tutmak için Türkiye’yi kırmızı listeye almıştı. Ancak, turizm hareketliğinin devam ettiği yaz aylarında da İngiliz turistlerin en çok tercih ettiği ülkelerden olan Türkiye’yi kırmızı listede tutmaya devam ediyor.

İngiltere, ülkeleri aşılama oranları, vaka sayıları ve yeni türlerin yaygınlığına bağlı olarak “yeşil”, “sarı” ve “kırmızı” olmak üzere 3 gruba ayırdığı ve “trafik ışığı sistemi” adı verdiği listeyi üç haftada bir güncelliyor. “Sarı” listede bulunan ülkelerden gelen yolculardan tam aşılı olan, yani 2 doz Covid-19 aşısını da yaptıranların 19 Temmuz’dan itibaren artık karantinaya girmesi gerekmiyor. Ancak, sarı listedeki ülkelerden gelen yolculardan yine de 2. gün PCR testi istenmesine devam edilirken, 8. gün testi kaldırıldı. İngilizlerin tatile gittiği ülkeler arasında ön sıralarda yer alan İspanya, İtalya, Portekiz ve Yunanistan, “sarı” listede yer alıyor.

10 gün karantina turizmi sekteye uğratıyor

Türkiye gibi kırmızı listede yer alan ülkelerden gelenlerin 10 gün boyunca, masraflarını kendileri karşılayarak otelde karantinada kalmaları gerekiyor. Bu otel konaklamasının 1750 sterlinlik (yaklaşık 21 bin 250 liralık) masrafını da yolcuların karşılaması gerekiyor.

Yaz dönemi için Türkiye ile İngiltere arasındaki en önemli trafiğe yol turizm faaliyetleri, geri dönüşte 10 gün süreyle karantina otelinde konaklama mecburiyeti nedeniyle sekteye uğruyor. İngiltere, Türkiye turizmi için de en önemli üç ülkeden biri. Turistik amaçlı havayolu şirketleri geçen ay, Türkiye’ye uçuşlarını Ağustos’a kadar durdurduğunu ilan etmişti. Türkiye’nin Ağustos’ta sarı listeye alınması bekleniyor. Ancak bu belirsizlikten sonra Ağustos ayında ilan edilecek değişikliğin, tatil planları için geç kalınmış bir tarih olacağı açık.

Türkiye’ye girişte aşı ve negatif sonuçlu PCR testi zorunlu

Birleşik Krallık, İran, Mısır ve Singapur’dan Türkiye’ye gelen kişilerden, girişten azami 72 saat önce yapılmış negatif sonuçlu PCR test raporu ibrazı isteniyor. Bangladeş, Brezilya, Güney Afrika, Hindistan, Nepal ve Sri Lanka’dan gelen uçuşlarsa tamamen durduruldu. Bu ülkelerden doğrudan seyahat edilmesine izin verilmiyor. Başka bir ülkeden gelmekle birlikte son 14 günde bu ülkelerde bulunduğu anlaşılan kişiler, girişten azami 72 saat önce yapılmış negatif sonuçlu PCR test raporu ibraz edecek ve valiliklerce belirlenecek yerlerde 14 gün süreyle karantinaya alınacak.

Diğer ülkelerden gelenlerden tüm sınır kapılarından (kara, hava, deniz, demiryolu) girişlerde, girişten en az 14 gün önce aşı yaptırıldığına ve/veya ilk PCR pozitif test sonucunun 28. gününden başlamak üzere son 6 ay içinde hastalığı geçirdiğine dair ilgili ülke resmi otoritelerince düzenlenen belgeyi ibraz edenlerden ayrıca negatif sonuçlu PCR/hızlı antijen testi raporu talep edilmeyecek ve bu kişilere karantina tedbiri uygulanmayacak. Bu ülkelerden girişlerde aşı sertifikasının veya hastalığı geçirdiğine dair belgelerin ibraz edilememesi durumunda girişten azami 72 saat önce yapılmış negatif sonuçlu PCR test raporu veya girişten azami 48 saat içerisinde yapılmış negatif hızlı antijen test sonucunun ibrazı yeterli olacak. Ayrıca, tüm sınır kapılarından giriş yapacak kişiler, varış noktalarında PCR testine tabi tutulabilecek.

Pandemi öncesi Türkiye’ye ilgi artmıştı

İngiltere Türkiye’yi kırmızı listede tutmaya devam ederken İngiliz Mirror Gazetesi’nde yayınlanan bir haberde uzmanlar, İngiltere’nin kırmızı listesinde yer alan Türkiye’de tatillerin yakında yeniden gündeme gelebileceğini iddia etti. Pandemi öncesinde Türkiye, İngiliz turistler arasında giderek daha popüler hale gelmişti. 2019’da yılında İngiltere’den 2,29 milyon kişi Türkiye’ye seyahat etti. Türkiye’nin denizi, kumu, güneşi bol plajları, tarihi şehirleri pandeminin ilk döneminde büyük ilgi görmeye devam etmişti. Ancak İngilizler, coronavirüs oranları, varyantları ve pandemi verilerinin ne kadar doğru olduğu konusundaki endişeler nedeniyle sonbahardan beri Türkiye’yi ziyaret edemiyor.

Öte yandan İngiltere’de yaşayan Türk asıllı kişilerin yaz aylarında yurt dışına çıkmak için Türkiye’nin kırmızı listeden çıkarılmasını talep ettikleri dilekçe de reddedildi. Parlamento’nun Dilekçe Komisyonu tarafından incelenen başvuru sonucunda başvuruyu reddeden Hükümet; “Türkiye’ye ek önlemler alma kararı, endişe verici varyantların ithalatını önlemek ve COVID-19 aşı programının kritik bir zamanda yayılmasını korumak için alındı” dedi.

Almanya ve Rusya seyahat kısıtlamalarını kaldırdı

İngiltere’de kırmızı listeden çıkamayan Türkiye, bugünlerde en çok yabancı turist aldığı Almanya ve Rusya’dan turistleri ağırlıyor. Haziran ayına kadar salgındaki seyrin kötüleşmesiyle Avrupa ve Rusya pazarından umudunu kesen sektörde, Rusya ve Almanya’nın seyahat kısıtlamalarını kaldırmasıyla hareketlenme başladı. Almanya’nın Türkiye’yi kırmızı listeden çıkarması 1 Temmuz sonrası rezervasyonlarını artırdı.

Türkiye’de salgında aşılamanın hızlanması ve yeni normalleşmeye geçilmesiyle, önce 6 Haziran’da Almanya risk kategorisini düşürerek Türkiye’ye gidenlere karantina uygulamasını kaldırdı. Ardından Rusya, Türkiye’ye uyguladığı uçuş kısıtlamasını kaldırarak 22 Haziran’da uçuşları serbest bıraktı. Türkiye Otelciler Federasyonu (TÜROFED) Başkan Yardımcısı ve aynı zamanda Kuşadası Otelciler Birliği Başkanı Tacettin Özden, bu ülkelerin Türkiye’yi karantina listesinden çıkarmasıyla sektörün rahatladığını söyledi. Özden, “Rus pazarı şu anda tamamen açılmış durumda. Herhangi bir kısıtlama olmaksızın geliyorlar. Dolayısıyla bu Türkiye pazarı için son derece önemli. Özellikle Antalya bölgesinde Rus turistler çok ağırlıklıydı. Bu, Antalya pazarını kısmen rahatlattı” dedi.

Covid-19 salgını tedbirleri kapsamında yabancı turist konusunda yaşanan sıkıntının telafi edilmesi için harekete geçen turizmciler iç pazarı hareketlendirecek tanıtım ve pazarlama çalışmalarına ağırlık verdi. Türkiye vatandaşlarının tatil tercihlerinin deniz, kum ve güneşin yanında kültür turizmine de yönlendirilmesi amacıyla çok daha fazla sayıda alternatif turlar düzenlenmeye başlandı. Türkiye’nin turizminde önde gelen Akdeniz ve Ege bölgelerindeki tesislerdeki fiyatlar, yerli turist için tatilini döviz ile ödeyen turistlerle karşılaştırıldığında oldukça pahalı. Anca yabancı turist sayısının artmasıyla birlikte fiyatların biraz daha uygun hale gelmesi bekleniyor.

Pandemi sonrası dönem öngörülerinde turizmde aşırı talep beklentisi ön plana çıkarken, üretilen yeni kavramlar arasına “turizmde aşırılık” ya da “tatil oburluğu” da girdi. Aylarca evlerinde veya ülkelerinde kapalı kalan insanların yaz aylarıyla birlikte -aşılama ve seyahat kısıtlamaları elverdiği ölçüde- tatil bölgelerine akın etmesi bekleniyor.

Turizmdeki çöküşün dünyaya maliyeti 4 trilyon dolar

Yaz sezonunda seyahat kısıtlamalarının devam ediyor olması, pandemi sonrası turizmle  toparlanmayı bekleyen ülkeler içinde önemli gelir kaybına neden oldu.

30 Haziran’da yayınlanan Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı – UNCTAD ve Birleşmiş Milletler Dünya Turizm Örgütü -UNWTO’nun ortak raporuna göre, koronavirüs pandemisi nedeniyle uluslararası turizmde yaşanan çöküş, 2020 ve 2021 yılları için küresel GSYİH’de 4 trilyon dolardan fazla kayba neden olabilir. Tahmini zararın hesaplanmasında, pandeminin turizm üzerindeki doğrudan etkisi ve onunla yakından bağlantılı diğer sektörler üzerindeki dalgalanma etkisine de yer verildi. Ortaklaşa sunulan raporda, uluslararası turizmin ve bağlantılı sektörlerin, uluslararası turist varışlarındaki keskin düşüşün doğrudan ve dolaylı etkileri sonucu, 2020’de tahmini 2,4 trilyon dolar zarar oluştuğu belirtildi.

Raporda, turizm sektörünün toparlanmanın büyük ölçüde küresel olarak covid-19 aşılarının alımına bağlı olacağı konusunda uyarıya da yer verildi.  UNWTO’ya göre; 2023 veya sonrasına kadar Covid-19 öncesi uluslararası turist ziyaret seviyelerine geri dönüş beklenmiyor.

Başlıca engeller seyahat kısıtlamaları, virüsün yavaş kontrol altına alınması, düşük yolcu güveni ve kötü ekonomik ortam turizm düşüşlerinde başlıca nedenler arasında sayılıyor.

Global turizm kayıpları tahminlerin üstünde

Geçen yıl Temmuz ayında BM Dünya Turizm Örgütü – UNWTO, uluslararası turizmde 4 ila 12 aylık bir durgunluğun küresel ekonomiye dolaylı maliyetler de dahil olmak üzere 1,2 trilyon ila 3,3 trilyon dolar arasında bir kayba neden olacağını  tahmin etmişti. Ancak, UNWTO’nın geçen yıl öngördüğü en kötü durum senaryosu bile günümüz koşullarında iyimser kaldı. Pandemi başladıktan 15 ay sonra uluslararası seyahatin hala çok düşük seviyelerde olması nedeniyle kayıplar önceden beklenenden daha yüksek rakamlara ulaştı. UNWTO’ya göre, uluslararası turist sayısı Ocak ve Aralık 2020 arasında yaklaşık 1 milyar, ortalama yüzde 73 azaldı. 2021’in ilk çeyreğinde, UNWTO Dünya Turizm Barometresi ise yüzde 84’lük bir düşüşe işaret ediyor.

Salgının turizm üzerindeki etkisinin en büyük yükünü gelişmekte olan ülkeler çekti. 2020’de turist girişlerinde tahminen yüzde 60 ile 80 arasında düşüşleri yaşadılar. En çok etkilenen bölgeler Kuzey-Doğu Asya, Güney-Doğu Asya, Okyanusya, Kuzey Afrika ve Güney Asya iken, en az etkilenen bölgeler Kuzey Amerika, Batı Avrupa ve Karayipler oldu.

 

Turizm gelirlerinde en büyük kayıp Türkiye’de

Rapora göre; Fransa, Almanya, İsviçre, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri gibi aşılama oranlarının yüksek olduğu ülkelerde turizm sektörünün daha hızlı toparlanması bekleniyor. Turizm gelirlerinde en fazla kayıp yaşayan ülkelerin listesindeyse Türkiye ilk sırada yer alıyor. Rapordaki işgücü kaybının da dahil edildiği tahmini örnekleye göre; uluslararası turizm Türkiye’de GSYİH’nın yaklaşık yüzde 5’ine katkıda bulunuyor. 2020’de uluslararası turist ziyaretinde yüzde 69’luk bir düşüş yaşandı. Turizm talebindeki düşüşün maliyetinin 33 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor. Bu düşüş yiyecek, içecek, perakende ticaret, iletişim ve ulaşım gibi yakından bağlantılı sektörlerde de kayıplara yol açıyor. Tek başına turizmdeki düşüş, yaklaşık yüzde 9’luk bir reel GSYİH kaybına neden oluyor. Ekonomiyi canlandırmak için alınan mali tedbirlerle yaşanan bu düşüşün kısmen dengelendiği ifade ediliyor.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.