Londra’da Çanakkale Savaşı’nın İzleri

İngiliz tarihinde de derin izler bırakan Çanakkale Savaşı’nın izlerini, Gelibolu’dan binlerce kilometre uzaklıktaki Londra’nın göbeğinde de sürmek mümkün.


@OkurGezerRehber
www.youtube.com/c/OkurGezerRehber
www.instagram.com/okurgezerrehber

Yakın dönem Türk tarihinde Millî Mücadele’den sonra belki de en önemli dönemeç olarak kabul edilen Çanakkale Savaşı’nın izlerini, Gelibolu Yarımadası’ndan binlerce kilometre uzaklıktaki Londra’nın göbeğinde de sürmek mümkün. Dünya ve İngiliz tarihinde derin izler bırakan bu kanlı savaşın askeri ve siyasi aktörleri, en kritik anlarda en hayati kararları Westminster’da bulunan muhtelif tarihi binaların duvarları arasında almışlardı. Bugün turistlerin ve hatta Londralıların bizzat kendilerinin dahi farkına varmaksızın yanlarından geçip gittikleri bu tarihe şahitlik eden yapıları, gelin şimdi hep birlikte bu satırlar arasında ziyaret edelim.

Westminster underground (metro) istasyonundan çıkış yapanların dikkatlerini ilk olarak, Parlamento Binası ve Big Ben Saat Kulesi çekiyor. Parlamento binasının tam karşısında konumlanan Parlamento Meydanı, Çanakkale Savaşı denilince ilk akla gelen isimlerden Sir Winston Spencer Churchill’in (WSC) heybetli heykeline de ev sahipliği yapıyor. Her ne kadar sonradan İngiltere Başbakanı sıfatıyla İkinci Dünya Savaşı sonunda çok büyük bir zafer kazanacak olsa da, 1915 yılı Churchill’in hiç hatırlamak istemediği bir dönem olarak tarih sayfalarına kazınmıştı. Bronzdan yapılmış olan bu heykel, Churchill’in ölümünden 8 yıl sonra 1973 tarihinde meydana dikildi.


Churchill heykelinden meşhur Trafalgar Meydanı’na doğru yürüyüşe geçtiğinizde, sizi Birleşik Krallık siyaset ve bürokrasisinin kalbinin attığı Whitehall Caddesi karşılayacak. Buradaki en önemli yapı hiç kuşkusuz ‘Number 10’ yani Başbakanlık Ofisi. Yaklaşık 300 yıldır İngiliz başbakanlarına ev sahipliği yapan Downing Caddesi üzerindeki ‘Number 10’, Çanakkale Deniz Harekatı’nın başlatılmasına karar veren İngiliz Savaş Konseyi’ni de bünyesinde barındırmaktaydı. Her ne kadar Downing Caddesi bugün halka açık olmasa da, caddenin tam teçhizatlı İngiliz polislerce korunan yüksek parmaklıklı girişi, turistler tarafından Londra’da en sık fotoğraflanan noktalar arasında.

Kraliçe’nin Şahsi Muhafızları: Horse Guards
Whitehall Caddesi üzerindeki bir sonraki durağımız, giriş kapısında görkemli atları üzerinde tören kıyafetleriyle nöbet tutan askerlerin ziyaretçileri karşıladığı Atlı Muhafızlar (Horse Guards) binası. Bu binaya girmeden hemen önce caddenin karşısında, Çanakkale’deki bir diğer önemli İngiliz karar alıcı Lord Horatio Herbert Kitchener’ın (dönemin Savaş Bakanı) karargahına ev sahipliği yapan Savaş Bakanlığı (War Office) eski binasını da görebilirsiniz. Yakında bir otel olarak hizmet vermeye başlayacak olan bu tarihi binanın çatısı altında, Çanakkale Savaşı’nın kara harekatı safhası dakika dakika takip edilmişti.

Şu an Kraliçe 2. Elizabeth’in şahsi muhafızlarına ev sahipliği yapan Atlı Muhafızlar binası, Çanakkale’de müttefik birliklerin komutanı General Ian Hamilton’ın Çanakkale’ye doğru hareket etmeden önceki karargâhı durumundaydı. Londra’ya geldiğinizde, bu nadide binanın girişinde tören kıyafetiyle nöbet tutan muhafızlar ile resim çekilmeyi de ihmal etmeyin. Atlı Muhafızlar binasının kemerli giriş kapısının altından geçtiğinizde sizleri büyük bir meydan karşılayacaktır. Bu meydanda, Atlı Muhafızlar’ın saatleri önceden ilan edilen nöbet değişim seremonisini izleyebilir ve bu renkli anları kameranız ile kayıt altına alabilirsiniz.

Hezimetin Başlangıç Noktası: Amirallik Binası (The Admiralty)
Meydana girdiğiniz zaman, Çanakkale Savaşı’nın izleri sizleri yine yalnız bırakmayacak. Uzun yıllar boyunca dünya deniz ve okyanuslarına hükmeden İngiliz Kraliyet Donanması’nın ana karargâhı Amirallik (Admiralty) eski binası, meydanın kuzey kenarı boyunca uzanmakta. 18 Mart 1915 günü Çanakkale’de ağır bir mağlubiyetle neticelenecek olan deniz harekatının son taslağı, işte bu binanın duvarları arasında şekillendirilmişti. Bina ile ilgili en önemli ayrıntı ise, dönemin Amirallik Birinci Lordu Winston Churchill’in makam odasına ev sahipliği yapması.

Atlı Muhafızlar Meydanı’nda gözlemleyebileceğiniz Çanakkale’ye dair bir diğer iz ise, Amirallik binasının St. James’s Park’a bakan köşesinde bulunan ‘Royal Naval Division’, yani Kraliyet Deniz Tümeni savaş anıtı. Churchill tarafından Birinci Dünya Savaşı’nın hemen başında teşkil edilen bu seçkin birlik, Çanakkale’deki muharebelerin çeşitli cephelerinde görev almış ve büyük zayiatlar vermişti. Bu sebeple, Çanakkale çıkarmalarının 10. yıldönümüne denk gelen 25 Nisan 1925 günü, bizzat Churchill tarafından açılışı yapıldı.

Kastamonu’dan Gelibolu’ya Lord Kitchener
Meydandaki son durağımız ise, Amirallik eski binasının tam karşısında Başbakanlık Ofisi’nin duvarına komşu olan ağaçların gölgesindeki Lord Kitchener heykeli. Çanakkale Savaşı boyunca İngiltere Savaş Bakanı olan ve Kasım 1915’te Gelibolu Yarımadası’nı bizzat ziyaret eden Kitchener, 1880 yılında Kastamonu vilayetinde kısa bir süre askeri konsolos yardımcısı (military vice-consul) olarak da görev yapmıştı. Kitchener sonradan, Rusya’ya yapacağı bir resmi ziyaret için bindiği savaş gemisinin Kuzey Denizi’nde bir Alman mayınına çarpıp batması sonucu 1916 yazında hayatını kaybedecekti.
Atlı Muhafızlar Meydanı’ndaki bu kısa tarih ve kültür turunuzun ardından gününüzün geri kalanını, meydanın hemen bitişiğinde bulunan St. James’s Park’ın egzotik doğal güzelliklerini keşfederek değerlendirebilirsiniz. Şimdiden keyifli gezmeler dileriz.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.