UK ve Türkiye arasında yeni bir STA imzalanmalı

Britanya, 31 Ocak itibariyle Avrupa Birliği üyeliğinden resmen ayrıldı. Şimdi gözler 11 aylık geçiş döneminde… Pek çok düzenlemenin yapılacağı bu süreçte Türkiye iş dünyası, Gümrük Birliği’nden çıkan UK ile hızla yeni bir serbest ticaret anlaşması (STA) imzalanmasını bekliyor

Britanya’nın 31 Ocak 2020 tarihinde Avrupa Birliği (AB) üyeliğinden ayrılması tüm dünyanın merakla takip edeceği bir sürecin de başlangıcı oldu. Başta Britanya ile ticaret yapan ülkeler olmak üzere bu sürecin nasıl ilerleyeceği, nelerin nasıl değiştirileceği ve ayrılıkta nasıl bir stratejinin izleneceği hemen tüm ülkelerin takibinde… Bu ayrılıktan en çok etkilenen ülkelerden biri de hiç kuşkusuz Britanya ile 2019 yılında yaklaşık 17 milyar dolarlık ticaret yapan Türkiye olacak.

UK, 55 Ülkeyle STA imzaladı, Türkiye beklemede
Dünyanın en büyük beşinci ekonomisi olan Britanya, dünya ihracatının yüzde 2,5’ini, dünya ithalatının ise yüzde 3,4’ünü gerçekleştiriyor. Britanya Hükümeti, 31 Ocak sonrası 1 yıllık geçiş döneminde AB ile Ticaret Anlaşması müzakerelerine başlıyor. Müzakerelerin 2020 yılı sonunda tamamlanması hedefleniyor. Önümüzdeki bir yıl Britanya, Gümrük Birliği’nde olmaya devam edecek. Ancak kendi serbest ticaret anlaşmalarını (STA) da yapabilecek.
Britanya’nın Gümrük Birliği’nden çıkması sonrasında yeni gümrük tarifelerinin yürürlüğe girmesi ise Türkiye’nin ihracatını olumsuz etkileyecek. Bu nedenle Türkiye, en kısa sürede İngiltere ile STA imzalamaya çalışıyor. Bugüne kadar Brexit sonrasında ticaretin zarar görmemesi için 55 ülkeyle 18 ayrı STA imzalayan Britanya Hükümeti, henüz Türkiye ile anlaşma yapmış değil.

Ticaretinin geleceğini yeni anlaşma belirleyecek
Brexit sonrası dönemde İngiltere-Türkiye ilişkilerinde, gerçek manada yeni bir dönem bekleniyor. İki ülke arasında gerçekleştirilen yaklaşık 17 milyar dolarlık ticaret hacmi, önümüzdeki süreçte daha fazla gelişmeye müsait ancak Brexit sonrası dönemde bu kazançlı ticari ilişkinin geliştirilmesi ve olası kayıpların en aza indirilmesi için kapsamlı bir ticaret anlaşmasının imzalanması gerekiyor. Zira AB üyeliğinin sona ermesiyle birlikte İngiltere ortak pazardan çıkacağı için iki ülke arasında yeni gümrük tarifeleri yürürlüğe girecek ve bu durum ciddi bir ticari kaybı da beraberinde getirecek.
Türkiye iş dünyası, Brexit sonrasında yeni gümrük vergileri ile karşılaşmamak için hızla serbest ticaret anlaşması (STA) imzalanmasını bekliyor. Londra açısından, Avrupa ortak pazarının dışında kalınması nedeniyle yeni pazarlara duyulan ihtiyaç ve Ankara açısından ise Almanya’dan sonra Avrupa’da en fazla ihracat yapılan ikinci ülke konumundaki İngiltere ile ticareti geliştirme arzusu iki tarafa da bir fırsat sunuyor. Ne var ki; mevcut Gümrük Birliği düzenlemelerine göre iki tarafın bir serbest ticaret anlaşması yapabilmesi için öncelikle Londra ve Brüksel arasındaki müzakerelerin sonuçlandırılması gerekiyor.

Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı 2. ülke; Britanya
Britanya, AB’de Almanya’dan sonra Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı ikinci ülke konumunda. Britanya’ya 2019’da 10,9 milyar dolar hacminde ihracat yapılırken bu ülkeden de 5,4 milyar dolarlık ithalat yapıldı. Britanya’ya ihracatta ise otomotiv, hazır giyim, elektronik ve kimya ürünleri başı çekiyor. İthalatta ise ilk sıralarda mekanik güç jeneratörü, otomotiv, metal cevheri, ilaç ve organik kimyasallar yer alıyor.
Türkiye’nin AB üyeliği ve Brexit sürecini en yakından takip eden sivil toplum kuruluşlarından biri olan İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV) Başkanı Ayhan Zeytinoğlu, “Geçiş süreci bir defalığına bir veya iki yıl için uzatılabilir. Ancak uzatma kararının 1 Temmuz öncesinde alınması gerekiyor” diyor. Türkiye ile İngiliz makamları arasında Brexit sonrası ticari ilişkilerin düzenlenmesi için çalışmaların sürdüğünü belirten Zeytinoğlu, “İngiltere’yle müzakere edeceğimiz ve Gümrük Birliği ilişkisinin yerini alacak olan anlaşma, Türkiye için büyük önem taşıyor. Hem hâlihazırdaki ilişkiyi korumamız, hem de bu anlaşmaya yeni sektörleri ekleyerek kapsamını geliştirmemiz lazım” diye konuşuyor.

Ankara Anlaşması ile tanınan haklar da tehlikede
Ticari açıdan bu beklentilere karşın, Ankara Anlaşması’ndan kaynaklanan bazı düzenlemelerden ötürü Brexit nedeniyle iki ülke vatandaşları açısından ortaya çıkabilecek birtakım riskler bulunuyor. Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET) ile Türkiye arasında 1963’te imzalanan bu anlaşma kapsamında Türk vatandaşlarına topluluk ülkelerinde iş kurma ve yerleşim hakkı izni verilmişti. Ancak Brexit nedeniyle İngiltere’nin anlaşmadaki ortaklığı sona ereceği için bu ülkedeki Türk vatandaşlarının iş ve yerleşim haklarıyla ilgili sorun yaşamaları gündemde…
Konuyla ilgili İngiltere’nin Ankara Büyükelçiliği tarafından yakın zamanda yapılan açıklamada, anlaşmadan kaynaklanan düzenlemelerin geçiş döneminin sonuna kadar devam edeceği ifade edildiyse de Brexit sonrasıyla ilgili bir netlik yok. Türkiye vatandaşlarının Ankara Anlaşması’ndan doğan yerleşim haklarını bugüne kadar kullandığını anlatan Zeytinoğlu, bundan sonraki süreçte ise Ankara Anlaşması’ndan doğan hakların da askıya alınmış olacağını söylüyor. Buradan hareketle Brexit sonrası dönemde İngiltere’deki Türk vatandaşlarının mağdur olmaması için taraflar arasında yeni bir düzenlemenin ivedilikle yapılması gerekiyor.

“Bu süreçte uyanık olmalıyız”
Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği nedeni ile Türkiye’nin önce AB-Britanya anlaşmasının sonuçlanmasını beklemesi gerektiğini kaydeden Zeytinoğlu, şu görüşleri dile getiriyor: “Bu süreçte çok uyanık olmalı ve müzakere pozisyonunu titizlikle belirlemeliyiz. Unutulmamalı ki, herhangi bir Anlaşma’nın zamanında müzakere edilip, yürürlüğe girmemesi halinde Brexit sürecinden en olumsuz etkilenecek ülkeler arasında AB’den sonra ilk sırada yer alıyoruz.”
Brexit sonrası dönemde Johnson hükümetini her alanda oldukça zorlu bir süreç bekliyor. Özellikle Brexit’e oy veren kitlenin tatmin edilmesi ve Brexit karşıtlarına bu sürecin İngiltere için gerçekten “değerli bir adım” olduğunun somut örnekler üzerinden ispatlanması önem taşıyor.

No Comments Yet

Leave a Reply

Your email address will not be published.